Jednym z takich strojów jest drop b tuning, który od razu zmienia sposób myślenia o riffach i chwytach: dół robi się cięższy, a proste układy palców zaczynają brzmieć znacznie masywniej. W tym tekście pokazuję, jak nastroić gitarę, jakie chwyty działają w tym układzie najlepiej oraz kiedy trzeba sięgnąć po grubsze struny albo poprawić setup, żeby instrument nie walczył z tobą przy każdym uderzeniu kostką.
Najważniejsze rzeczy, które warto zapamiętać przed pierwszym riffem
- Na sześciostrunowej gitarze strojenie wygląda zwykle tak: B–F#–B–E–G#–C# od najgrubszej struny do najcieńszej.
- W polskich materiałach gitarowych warto pamiętać, że zapis B z tabów to dźwięk H, a nie polskie B.
- Najłatwiej gra się tu power chordy i krótkie riffy oparte na 6. strunie oraz na trzech najniższych strunach.
- Na gitarze o menzurze 25,5 cala sensowny punkt startu to zwykle zestaw 11-56 albo 12-60.
- Po zmianie stroju często trzeba sprawdzić intonację, relief gryfu i wysokość strun.
- Im niższy strój, tym ważniejsze są tłumienie i kontrola ataku, bo dół bardzo łatwo robi się mulisty.
Co dokładnie kryje się za strojeniem do B
Najprościej rzecz biorąc, chodzi o obniżenie całej gitary do niższego punktu odniesienia, tak aby najgrubsza struna lądowała na B. W praktyce daje to układ B–F#–B–E–G#–C#, czyli dźwięki niżej niż w standardzie, ale z zachowaniem logicznych odległości między strunami. Ja lubię myśleć o tym stroju jak o wejściu do cięższego, bardziej zwartego rejestru, w którym jeden dobrze postawiony chwyt potrafi zrobić większe wrażenie niż cały „las” dźwięków.
Warto też uporządkować notację. W tabulaturach i materiałach gitarowych B oznacza dźwięk używany w anglosaskim zapisie, a w polskiej nazwie nut odpowiada mu H. To drobny szczegół, ale przy szukaniu chwytów, tabów i diagramów robi ogromną różnicę, bo inaczej łatwo pomylić nazewnictwo i złapać nie ten akord, który miałeś na myśli.
| Struna | Standard | Strojenie do B | Co to zmienia w praktyce |
|---|---|---|---|
| 6 | E | B | Najniższy dźwięk schodzi o cały basowy krok niżej. |
| 5 | A | F# | Układ basu staje się ciemniejszy i bardziej zwarty. |
| 4 | D | B | Łatwiej budować riffy oparte na dwóch lub trzech strunach. |
| 3 | G | E | Środek gitary pozostaje czytelny, jeśli nie przesadzisz z gainem. |
| 2 | B | G# | Chwyty otwarte układają się inaczej niż w standardzie. |
| 1 | E | C# | Najcieńsze struny brzmią jaśniej niż reszta zestawu, ale nadal niżej niż zwykle. |
Jeśli grasz na siedmiostrunówce, temat robi się prostszy, bo niskie B bywa już naturalnym punktem wyjścia. W tym artykule skupiam się jednak na sześciostrunowej gitarze, bo to właśnie tu najczęściej pojawia się pytanie, jak przełożyć niższy strój na chwyty, które naprawdę da się wygodnie zagrać. Skoro baza jest już jasna, czas przejść do tego, co na gitarze słychać najszybciej: do samych chwytów.
Jakie chwyty brzmią w nim najlepiej
W tym stroju najlepiej działa zasada: mniej dźwięków, więcej kontroli. Ja najczęściej zaczynam od power chordów, krótkich dwudźwięków i prostych barre chordów, bo one zachowują czytelność nawet wtedy, gdy grasz mocno i z dużą ilością przesteru. Pełne, szerokie akordy otwarte też są możliwe, ale w niskim rejestrze szybko robią się zbyt gęste, jeśli dołożysz za dużo dolnych strun naraz.
| Rodzaj chwytu | Jak działa w tym stroju | Co daje | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| Power chord na 6., 5. i 4. strunie | Jednym palcem łapiesz ten sam próg na trzech najniższych strunach. | Natychmiastowy ciężar i prosty układ pod ręką. | Bez tłumienia łatwo o dudnienie i nieczytelność. |
| Partial barre | Dociskasz tylko część strun, zwykle 4 lub 5, zamiast wszystkich sześciu. | Pełniejsze brzmienie bez zbytniego „zamulenia” dołu. | Trzeba pilnować, które struny mają milczeć. |
| Otwarte voicingi | Zostawiasz wybrane struny pustą, a niższe tłumisz. | Więcej przestrzeni i kontrastu. | Nie każdy otwarty układ brzmi tu dobrze bez korekty. |
| Dwudźwięki | Grasz tylko prymę i kwintę albo prymę z oktawą. | Największa czytelność w riffach i zwrotkach. | Brzmienie może wydać się zbyt surowe, jeśli liczysz na pełny akord. |
Najbardziej praktyczny przykład to power chord grany jednym palcem na trzech najniższych strunach: 000 daje B5, 111 daje C5, 333 daje D5, a 555 daje E5. To proste, ale właśnie w tym tkwi siła tego stroju. Zamiast walczyć z rozbudowanymi chwytami, możesz budować riff na ruchu po jednym palcu i brzmi to ciężko od razu. Jeśli wcześniej grałeś w standardzie, ten sam sposób myślenia będzie znajomy, tylko całość przesunie się niżej i zyska więcej masy.
Warto też pamiętać o akordach z większą ilością dźwięków. Gdy dołożysz tercję, kwartę czy dźwięki ozdobne, niskie B bardzo łatwo zacznie dominować całość. Dlatego w praktyce często lepiej działa oszczędny chwyt z mocnym rytmem niż „wielki” akord, który rozlewa się po całym paśmie. To właśnie tutaj technika tłumienia zaczyna być ważniejsza niż sam wybór palców.
Przy okazji zwrócę uwagę na jedną rzecz: jeśli znasz drop D, logika pracy lewej ręki będzie podobna, tylko wszystko będzie niżej i ciężej. To dobra wiadomość, bo nie musisz uczyć się gitary od nowa, ale jednocześnie musisz zaakceptować, że nie każdy standardowy chwyt zabrzmi w tym stroju równie dobrze. Kolejny krok to zadbanie o sam instrument, bo bez właściwych strun nawet najlepszy chwyt nie pokaże pełni możliwości.
Jak dobrać struny i ustawienie gitary
Największy błąd po przejściu do niższego stroju to pozostawienie przypadkowego kompletu strun. Zbyt cienkie struny robią się miękkie, tracą definicję i pod kostką zaczynają przypominać gumę. Ja zwykle zaczynam od pytania: jaką mam menzurę i jak mocno atakuję struny? Menzura to po prostu czynna długość struny między siodełkiem a mostkiem, a jej długość bardzo mocno wpływa na napięcie.
Jeśli grasz na gitarze o menzurze 25,5 cala, sensowny punkt startu to zwykle zestaw 11-56 albo 12-60. Na krótszej menzurze, około 24,75 cala, najczęściej lepiej sprawdzają się grubsze komplety, bo pozwalają utrzymać stabilność najniższej struny. Przy dłuższych menzurach napięcie rośnie naturalnie, więc czasem można zejść odrobinę lżej, ale nie kosztem sprężystości dołu.
| Menzura | Rozsądny start | Co zwykle działa najlepiej |
|---|---|---|
| 24,75 cala | 12-60 lub 12-62 | Wyraźny dół i mniejsze ryzyko „flakowatej” najniższej struny. |
| 25,5 cala | 11-56 lub 12-60 | Najbardziej uniwersalny wybór dla większości gitar elektrycznych. |
| 26 cali i więcej | 10,5-54 do 11-56 | Większa stabilność napięcia, szczególnie przy mocnym ataku. |
Po założeniu strun nie kończy się praca. Trzeba jeszcze sprawdzić relief gryfu, czyli jego delikatne wygięcie pod wpływem napięcia strun, oraz intonację, czyli to, czy dźwięk pustej struny zgadza się z tym samym dźwiękiem złapanym na wyższych progach. Jeśli akord brzmi dobrze przy pustych strunach, ale zaczyna fałszować wyżej na gryfie, problemem nie jest sam strój, tylko ustawienie instrumentu. W takich sytuacjach lepiej poświęcić chwilę na regulację niż później walczyć z fałszywym brzmieniem w każdym riffie.
Ja przy takiej zmianie zawsze sprawdzam też siodełko i wysokość strun. Jeśli dół brzęczy już na pierwszych progach, to najpewniej masz za mało miejsca pod struną albo zbyt prosty gryf. Jeśli zaś dźwięk na dole jest sztywny, ale wyżej zaczyna rozjeżdżać się intonacja, trzeba skorygować mostek. To nie jest ozdobnik techniczny, tylko warunek, żeby chwyty brzmiały równo w całym zakresie gitary. Skoro instrument już współpracuje, zostaje pytanie: czego unikać, żeby nie zepsuć tego efektu od razu po pierwszym riffie?
Najczęstsze błędy, które psują efekt
W niższym stroju błędy słychać szybciej niż w standardzie. To, co na zwykłej gitarze jeszcze uchodzi płazem, tutaj potrafi zabić definicję całego akordu. Najczęściej nie chodzi o brak umiejętności, tylko o kilka powtarzalnych potknięć, które łatwo naprawić.
- Zostawienie zbyt cienkich strun - najniższy dźwięk staje się luźny, a riff traci precyzję przy mocniejszym ataku.
- Przesadne podbicie gainu - więcej przesteru nie oznacza więcej ciężaru; często oznacza tylko większy chaos.
- Brak tłumienia - przy niskim strojeniu prawa i lewa ręka muszą pracować razem, inaczej każda przerwa w akordzie zamienia się w dudnienie.
- Ignorowanie intonacji - akord może brzmieć dobrze przy pustych strunach, ale już na wyższych progach zaczyna się rozjeżdżać.
- Próba grania wszystkiego jak w standardzie - nie każdy klasyczny układ akordowy ma sens w tak niskim rejestrze.
Najbardziej zdradliwe jest to, że winę bardzo łatwo zrzucić na sam strój. Tymczasem w wielu przypadkach problemem jest atak kostki, brak mutingu albo źle dobrana grubość strun. Jeśli chwyty brzmią zbyt miękko, ja najpierw zmieniam sposób grania, a dopiero potem myślę o kolejnym zestawie strun. Zaskakująco często to wystarcza, żeby dół gitary nagle zrobił się zwarty i agresywny. Gdy podstawy są już pod kontrolą, można zacząć wykorzystywać ten strój bardziej muzycznie niż technicznie.
Jak przełożyć ten strój na riffy, które naprawdę działają
Najciekawsze rzeczy dzieją się wtedy, gdy przestajesz traktować niskie strojenie jako sztuczkę, a zaczynasz budować na nim własny język grania. W praktyce najlepiej sprawdzają się krótkie riffy oparte na niskim pedale, czyli powtarzanym dźwięku na 6. strunie, nad którym porusza się prosty motyw na 5. lub 4. strunie. Taki układ daje ciężar, ale nie zamula.
Dobrym punktem wyjścia jest też zestawienie trzech akordów power chordowych, na przykład B5, D5 i E5, granych w rytmie, który zostawia oddech. Nie trzeba wtedy wciskać pięciu dźwięków naraz. Wystarczy mocny puls, krótkie pauzy i dokładne tłumienie pustych strun. To właśnie te pauzy często robią większą robotę niż dodatkowy przester czy bardziej skomplikowany chwyt.
Jeśli chcesz, żeby taki strój nie był tylko „cięższy”, ale naprawdę użyteczny muzycznie, polecam jeszcze jedną rzecz: nagraj ten sam riff w dwóch wersjach. W pierwszej zostaw niską strunę jako stały pedał, w drugiej dodaj więcej ruchu na górze gryfu i zredukuj dół. Bardzo szybko usłyszysz, która wersja lepiej siedzi w miksie i gdzie akordy zachowują czytelność. Właśnie tak traktuję ten strój na co dzień: nie jako modę, tylko jako narzędzie do budowania mocniejszego, bardziej zwartego brzmienia.
Jeżeli chcesz wycisnąć z niego więcej, zacznij od prostych chwytów, porządnego setupu i umiarkowanego gainu. Dopiero potem dokładaj kolejne warstwy. W takim układzie gitara odwdzięcza się największą zaletą tego stroju: daje ciężar bez utraty kontroli.
